Mermer ve blok güçlendirme yöntemleri

Muharrem DEĞİRMENCİ

Alfa Line Mermer ve Blok Güçlendirme Ürünleri Satış Koordinatörü

Blok vakum sistemi ile Türk doğal taş sektörü 2011 ile 2012 yıllarında tanıştı. Blokların kesim öncesi vakumlanması ile fabrikalarda kesilemeyen mermer blokları üretime kazandırılarak ekonomik anlamda değer kazanmıştır. Pahalı ve meşakkatli olan bu yöntem ilk zamanlar katma değeri yüksek bloklarla başlayabilmiş günümüzde ise hemen hemen tüm taşlarda uygulanabilmektedir. Vakum uygulamasını yapabilmek için bloğun yıkanıp çamur ve tozundan arındırıp kurutulduktan sonra hava şartlarının da uygun olduğundan emin olmamız gerekiyor. 10 derecenin altında bu işlem istediğimiz sonucu maalesef vermiyor. Yazın dış sahada kışın ise kapalı alanda yapılması gerekmektedir. Kullanılan tüm aparat ve Epoxy kimyasallarında taşa ve uygun hava koşullarına uygun bir zamanda yapılması oldukça önemlidir. Yazın kullanılan epoxy'nin küllenme zamanı uzun kış aylarında ise normal zamanlı ve viskositesinin düşük olmasına dikkat edilmeli. İsteğe bağlı olarak epoxy taşın renginde renklendirilerek dekoratif bir görünüm elde edilebilmektedir. Kullanılan vakum pompası ve kompresör ne kadar kuvvetli olursa o kadar çok bloğu aynı anda vakum yapılabilir. Akış filesi dediğimiz ürün ise bloktaki epoxy kalınlığını sağladığı için mümkün mertebe et kalınlığı fazla olan akış filesi tercih edilmelidir ki, blok kesildiğinde plakalarda kalın bir çerçeve elde edilebilsin.

Epoxy ile blok güçlendirmede uygulama yöntemleri

Blok güçlendirmede en çok uygulanan yöntem; manuel olarak blok jel ve 500 gr blok filesi ile yapılan yöntemdir. Ancak burada dikkat edilmesi gereken hususlar vardır. Ekonomik uygulama yapılmak istenirken birçok blok maalesef kesim sırasında katraklarda dağılmaktadır. Çamurdan ve tozdan arındırılan bloğu önce 1 kg aseton veya tiner ile temizledikten sonra 1 kg karışım hazırlayarak yapılan epoxy rulo yardımı ile bloğa uygulanır (epoxy sıvı olduğu için taşa bir miktar emiş yapacak ve blok jel ile yüzeyde daha iyi bir tutuş yapacaktır. Kesimde ve sonrasında oluşan çerçevede bırakma minimum olacaktır) 20 dk. Sonra oranları doğru şekilde hazırlanan blok jel bir mikser yardımı ile karıştırılır. Bir kat uygulanan blok jelin üzerine 500 gr file uygulaması yapıldıktan sonra bir kat daha blok jel uygulaması yapılır ve işlem son bulur. Eğer blok yapısında fazla çatlak var ise, dört köşesine ek file ile takviye yapılarak daha da sağlamlaştırılır. Böylece hem katrak kesiminde hem de plaka fırını girişi esnasında kırılma minimum seviyede gerçekleşir.

Ocak aynalarında ve ihraç edilecek bloklarda güçlendirme

Mermer fabrikalarına gelen bu bloklardaki verimlilikler artınca ocaklarda aynada ve yurt dışına satılan bloklarda güçlendirme önem kazandı.

Mermer ocaklarında iki ayrı yöntemle güçlendirme yapılmaktadır. Hali hazırda 7 metre ve üstündeki yükseklikteki ayna boylarında ve 3 metre yüksekliğindeki ayna boylarında ülkemizin mermer oluşumunda ki durumu hem de uygulamadaki geleneksel yöntemlerden dolayı buradaki çalışmalar maalesef istenilen hızda değil. Yapının tam oluşmadığı veya ocak taş yapısında patates diye tabir edilen söküm tarzı, ocak verimlerini oldukça düşürüyor. Alfa Line Quarry Jel ile aynalara yapılan uygulama ile verimler oldukça artmıştır.

Bu uygulamaya başlamadan önce ayna yıkanır temizlenir ve kuruması beklenir uygulama yapıldıktan bir gün sonra aynanın altına toprak yığın yapılarak devrilir. Aynanın üç tarafına file yardımı ile yapılan bu uygulama dünyanın birçok ülkesinde de yapılmaktadır.

Ayna boylarının küçültülmesi de ocaklardaki firenin azalması yönünde ciddi bir katkı sağlamıştır. Yeni yapılan kademelerde ayna boyları mümkün mertebede küçültülmeye başlamıştır. Ocaklardaki iş makinelerin tonaj kaldırma gücüne bağlı olarak daha ufak boyutta ana kayadan kesilerek ayrılan blok ocaklarda kullanılan ağır iş makinalarının daha verimli ve daha ekonomik yakıt seviyesinde kullanılmasını sağlamıştır.

Aynadan ufak blok çekme yöntemi de artık mermer ocaklarında sıkça uygulanmaya başlanmıştır. Bu uygulama ile iki ayna yüzüne Quarry Jel uygulaması yapılarak kepçe yardımı ile blok aynadan alınır. Burada dikkat edilmesi gereken iki yöntem var. Aynanın altı kesilirken balon sacda alt tarafa yerleştirilerek kepçenin bıçağının alt tarafa rahatça girmesi sağlanır. Pahalı gibi gözüken bu uygulama mermer ocaklarının tüm kademelerinde yapılmaz, burada dikkate alınması gereken aynadaki renk ve ticari değerinin yüksek olduğundan emin olunmasıdır. Çok üretim yapmak çok blok almak anlamına gelmeyeceği için bu tip uygulamalarda yaygınlaşmaya başlamıştır.

İhracat bloklarına yapılan uygulamalar

Mermer ocaklarında diğer bir uygulamamızda yurt dışına satılan bloklardaki nakliye, gümrük ve gemilerdeki ani hareketlenmelerde meydana gelen kırılma durumlarındaki zayiatlardır. Bu durumu engellemek için spatzet veya çelik halat ile sarılarak göndermek ama bu uygulamada da istenilen verim alınamamıştır. Alfa Line Quarry Jel ile yaptığımız 20 cm enindeki 500 gr file yardımı ile yapılan şerit şeklindeki uygulama ile blokların sağlam şekilde en uzak ülkelere nakliyesi sorunsuz olarak yapılabilmektedir. Bu şekilde yapılan uygulama ile müşteri bloğun tüm yüzeylerini görebilmekte, vakum veya diğer güçlendirme işlemlerini rahatça yapabilmektedir.

Öncülüğünü yapmaya çalıştığımız bu alandaki uygulamalar elbette yeni teknolojilerle ve yeni nesiller tarafından daha da geliştirilerek sektöre daha faydalı hale getirilecektir.

Muharrem Değirmenci kimdir?

1996 yılında Polmak Mak. San. Firmasında mermer testeresi satıcısı olarak başladığı sektördeki yolculuğunun bir sonraki adımı 2002 yılında Köksal Makinanın o dönemde Türkiye temsilcisi olduğu İtalyan Breton ve Tenax firması oldu. Bu süreçte Tenax ürünlerinin Türkiye pazarına tanıtılmasında önemli bir misyon üstlenen Muharrem Değirmenci, 2007 yılında Tenax’ın Türkiye pazarına kendi pazarlama sistemini kurma kararı alması üzerine şirket müdürü olarak 2018 yılında emekli olana kadar bu görevini sürdürdü.

Emeklilik sonrası bir süre dinlenen Değirmenci daha sonra NGA Mermer’in bünyesinde kurulan Enkatech Birleşik Kim. firmasının markası olan ALFA LINE Mermer ve Blok Güçlendirme Malzemelerinde satış koordinatörlüğü görevini üstlendi.

Türkiye’de epoxy sistemlerinin kullanımı ve yaygınlaşma sürecinin önemli aktörlerinden birisi olan Muharrem Değirmenci halen bu görevini sürdürmektedir.